Γράμος / Gramos

Ο Γράμος (αναφέρεται και ως «Γράμμος») είναι το τέταρτο ψηλότερο βουνό της Ελλάδας μετά τον Όλυμπο, τον Σμόλικα και το Βόρα. Εκτείνεται βορειοανατολικά του νομού Ιωαννίνων, νοτιοδυτικά του νομού Καστοριάς, ενώ ένα τμήμα του βρίσκεται στη νοτιοανατολική Αλβανία. Αποτελεί τμήμα της οροσειράς της Πίνδου και η ψηλότερη κορυφή του ονομάζεται Τσούκα Πέτσικ η οποία φτάνει σε υψόμετρο 2520 μέτρων. Από το Γράμο πηγάζει ο ποταμός Αλιάκμονας, ο οποίος είναι και ο μεγαλύτερος σε μήκος ποταμός της Ελλάδας.

Gramos (a.k.a. «Grammos») is the fourth highest mountain in Greece after Mt. Olympus, Smolikas and Voras. Gramos is located in the northeast of the Ioanina region, southeast of Kastoria and a smaller part is located on the southeastern side of Albania. Gramos is a part of the mountain range of Pindos, while its highest peak, called Tsuka Petsik, is at 2520 meters above sea level The Aliakmonas river, which is the longest river in Greece, also originates from Gramos.

Εμφύλιος Πόλεμος / Greek Civil War (1946 – 1949)

Στον Γράμο και το Βίτσι διεξήχθη ένα από τα μεγαλύτερα δράματα της ελληνικής ιστορίας: Ο Εμφύλιος Πόλεμος. Οι τελευταίες και σημαντικότερες μάχες έλαβαν χώρα το καλοκαίρι του 1949. Ο Εθνικός Στρατός διέθετε 200.000 άνδρες, ενώ ο Δημοκρατικός Στρατός μόλις 13.000. Οι τελικές επιχειρήσεις του Εθνικού Στρατός έλαβαν την επωνυμία Πυρσός. Το σχέδιο ήταν η ταχύτατη εκτέλεσή τους, προκειμένου να προληφθούν τυχόν αντιδράσεις εκ μέρους του Δημοκρατικού Στρατού, ενώ στηριζόταν στο γεγονός ότι οι δυνάμεις των τελευταίων δεν επαρκούσαν για τη διατήρηση των δύο μετώπων (Γράμος και Βίτσι). Κατά τη διάρκεια του Αυγούστου του 1949 οι επιχειρήσεις αυτές έλαβαν χώρα με την παράλληλη ρίψη πολλαπλών βομβών οι οποίες άλλαξαν και τη μορφολογία του εδάφους. Τελικά, ο πόλεμος έληξε την 29η Αυγούστου με την ήττα του Δημοκρατικού Στρατού.

In Gramos and Vitsi one of the greatest tragedies throughout the Greek history took place: The Greek Civil War. The last and most determining battles occurred during the summer of 1949. The National Army had 200,000 men, whereas the Democratic Army only 13,000. The final operations of the National Army were named Pirsos (Greek for torch). The plan was the fastest possible execution of these operations in order to avoid any reactions from the Democratic Army. This plan was also counting on the fact that the forces of the Democratic Army would not be enough to hold both fronts (Gramos and Vitsi). During August 1949 the aforementioned operations took place, while dropping bombs which changed the morphology of the land. Finally, the war was over on the 29th of August with the defeat of the Democratic Army.

Πανίδα και χλωρίδα / Flora and fauna

Ο Γράμος είναι μια περιοχή τεράστιας οικολογικής αξίας και για αυτό τον λόγο οι κορυφές του είναι ενταγμένες στο διεθνές δίκτυο προστασίας Natura 2000. Το γεγονός ότι η περιοχή είναι δυσπρόσιτη ευνοεί την εμφάνιση σπάνιων ειδών ζώων, όπως η καφέ αρκούδα (Ursus arctos) που εντοπίζεται κυρίως στο βόρειο τμήμα του Γράμου. Άλλα είδη είναι το ζαρκάδι, το αγριογούρουνο, η αλεπού, το πετροκούναβο, ο τρίτωνας, ο φρύνος και η αμμόσαυρα. Όσον αφορά τα πτηνά, μεταξύ άλλων εντοπίζονται ο χρυσαετός, ο λευκονώτης, ο σταχτής και ο νανομυγοχάφτης.

Ίχνη ζώων στην κορυφή Τσάρνο/ Animal tracks in Tsarno peack

Gramos is a region of significant ecological value and thus the peaks of this region are integrated into the international protection network Natura 2000. Because of the remoteness of the area, rare animal species live there, such as the brown bear (Ursus arctos) which is mainly located on the northern side of Gramos. Other rare species are the roe deer, the boar, the fox, the stone marten, the triton, the toad and the fingered lizard. As for the birds, the golden eagle, the white-backed woodpecker, the gray heron and the red-breasted flycatcher are found among others.

Φυτά του Γράμου/ Plants of Gramos

Η χλωρίδα του Γράμου διαθέτει ένα μεγάλο πλήθος σπάνιων και ενδημικών φυτών. Μεταξύ αυτών εντοπίζονται πολλά είδη ορχιδέων, όπως η Dactylorhiza cordigera καθώς και διάφορα είδη θυμαριού και αγριογαρύφαλλου. Επιπλέον, ο Γράμος αποτελεί έναν από τους πιο πλούσιους σε τριφύλλια ορεινούς όγκους, ενώ επίσης φιλοξενεί και το σπάνιο σαρκοφάγο είδος Pinguicula balcanica. Η περιοχή καλύπτεται από πυκνά δάση, που διακόπτονται από λιβάδια, αραιά δάση και καλλιεργήσιμες εκτάσεις. Τα συνηθέστερα είδη δέντρων που συναντάμε είναι οι βελανιδιές, οι οξιές, τα έλατα, τα μαύρα πεύκα, οι σφένδαμοι και οι κέδροι. Τα χαμηλότερα υψόμετρα καλύπτονται από διάφορα είδη βελανιδιάς, ιτιές, άλνους κ.α. Πλησιάζοντας τα 1000μ ξεκινάει η ζώνη της μαύρης πεύκης και της οξιάς και ακολουθούν τα αλπικά λιβάδια στα υψόμετρα που οι συνθήκες του περιβάλλοντος δυσχεραίνουν την ανάπτυξη ακόμα και των πιο ανθεκτικών ειδών δέντρων.

Gramos is comprised of a wide variety of rare and native species. Among these many orchid species can be distinguished, such as Dactylorhiza cordigera and various thyme and pink maiden species. Moreover, Gramos is one of the richest mountainous area in clover. Gramos is also home to the rare carnivorous species Pingui balcanica. The region is covered with dense forests, fields and arable land. The most common tree species are oak, beech, fir, black pine, acer and cedar trees. The lower altitude areas are covered with various oak, sallow, alder etc. species. In the 1000m altitude begins the black pine and beech zone. Then, the alpine fields follow in higher altitudes where the harsh environmental conditions make the growth of even the most durable tree species, difficult.

Πηγές / References

1. Κουλούρης, Ν. 2006. Εμφύλιος Πόλεμος. Στο: Η ιστορία των Ελλήνων τ. 13, Σύγχρονος Ελληνισμός 1940 – 1949. Αθήνα: Εκδόσεις Δομή.
2. Τοπία του Γράμμου
3. Φυτά του Γράμμου
4. Χλωρίδα – Δήμος Νεστορίου

Check for more photos of Mt Gramos

Μοιραστείτε τις δικές σας ταξιδωτικές εμπειρίες/γνώσεις στο server Nostos στο discord

Βοηθήστε μας να βελτιωθούμε! Στείλτε μας σχόλια, παρατηρήσεις και προτάσεις! Αν επιθυμείτε να στείλετε κάποιο κείμενο για δημοσίευση, επικοινωνήστε μαζί μας μέσω Facebook ή Twitter!